Badanie doświadczeń organizacji pozarządowych

Konwencja z Aarhus reguluje m.in. zasady panujące na linii władza publiczna – społeczeństwo w sprawach dotyczących środowiska i jego ochrony. Dlatego w ocenie wdrożenia i stosowania Konwencji, poza badaniami opartymi o obiektywne kryteria, ważne są doświadczenia i opinie tej części społeczeństwa, która sprawami środowiska interesuje się i zajmuje na co dzień. Niewątpliwie kluczowymi reprezentantami tej grupy są pozarządowe organizacje ekologiczne (POE). Z tego względu jednym z działań zaplanowanych w ramach projektu „Shadow Report z wykonania Konwencji z Aarhus” było zebranie doświadczeń POE dotyczących stosowania Konwencji.

Badanie które objęło okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2015 r., przeprowadzono w formie wywiadów z przedstawicielami 8 organizacji: Górnośląskie Towarzystwo Przyrodnicze im. Andrzeja Czudka, Fundacja EkoRozwoju, Klub Przyrodników, Polski Klub Ekologiczny – Wielkopolska, Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”, Towarzystwo na rzecz Ziemi, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA, Stowarzyszenie Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. Podstawowym narzędziem był formularz badawczy zawierający ok. 100 pytań pogrupowanych według poszczególnych artykułów Konwencji i dotyczących następujących zagadnień:

  • wsparcie dla stowarzyszeń działających na rzecz ochrony środowiska (art. 3),
  • dostęp do informacji dotyczących środowiska (art. 4),
  • udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących konkretnych przedsięwzięć (art. 6),
  • udział społeczeństwa w odniesieniu do planów, programów i wytycznych polityki mających znaczenie dla środowiska (art. 7),
  • udział społeczeństwa w przygotowywaniu przepisów wykonawczych lub powszechnie obowiązujących aktów normatywnych (art. 8),
  • dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 9).

Ponadto POE były pytane o dotychczasowe i planowane zaangażowania w przygotowanie przez Ministerstwo Środowiska oficjalnego Raportu z wykonania Konwencji oraz o dobre i złe przykłady realizacji jej zapisów. Poproszono je również o zaproponowanie konkretnych rozwiązań usprawniających pracę organów Państwa w zakresie regulowanym Konwencją.

Ankieta internetowa

Uzupełnieniem szczegółowego badania doświadczeń POE były formularze on-line skierowane zarówno do przedstawicieli organizacji pozarządowych, jak i osób indywidualnych. Pytania dotyczyły doświadczeń ankietowanych dotyczących artykułów 4, 6, 7, 8 Konwencji. Dodatkowo, reprezentanci POE pytani byli o doświadczenia w zakresie dostępu do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (art. 9). – Dane zbierano w okresie od 9 września do 11 listopada 2015 r. Wyniki ankiety internetowej stanowią uzupełnienie do analizy doświadczeń 8 POE, o której mowa powyżej.